Bu Esrarengiz Uzay Nedir?

Bu Esrarengiz Uzay Nedir?

Sınırları henüz tespit edilemeyen, yıldızlar ve galaksilerle süslenmiş uzay nedir? Dünya atmosferinin en yukarısında yer alan Egzosfer tabakasının da ötesinde, 10000 km yukarıdan başlayan uzay, keşfedilmeyi bekleyen gizemli bir bahçe gibidir. Uzay hakkında ayrıntılı bilgi bulacağınız makalemizde ay, gezegenler, güneş sistemi, yıldızlar, galaksiler, ay tutulması ve güneş tutulmasının yanısıra astronomi hakkında bilgi edineceksiniz.

Bütün uzayın yanında okyanusta bir damla gibi kalan Dünyamız, Güneş sisteminde ve Güneşe en yakın 3. gezegendir. Üzerinde yaşadığımız Dünya adındaki bu küre, diğer yıldızlara göre bir cüce gibi kalan Güneş’e yaklaşık 149.5 milyon kilometre uzakta ve Güneş etrafında eliptik bir yörüngede seyreder. İnsanların yaşayabileceği bilinen tek gezegen Dünyadır. Mavi-beyaz bir gezegen olan dünyamız oldukça yaşlı olup yaklaşık 4.5 milyar yaşındadır.

Nehirler, göller, denizler, okyanuslar gibi su kaynakları, dağ, tepe, plato, yayla gibi yeryüzü şekilleri, atmosferdeki oksijen oranı, dönme ekseninin tutulum düzlemiyle yaptığı 23 derece 27 dakikalık açı ve Güneş’e olan mesafesiyle Dünya, %100 “insan uyumlu” yaratılmıştır.

Bildiğimiz gibi Dünyanın uydusu Ay’dır. Ay çap olarak Dünyanın yaklaşık dörtte bir büyüklüğünde olup uzayda Güneşten sonraki en parlak gök cismidir. Aslında Ay’ın ışığı kendinden olmayıp sadece Güneş ışığını yansıtır. Peki Ay’da aynalar olmadığını bildiğimiz halde ışığı nasıl yansıtıyor? Ay yüzeyini oluşturan ay taşları ve ay toprağının diğer maddeler gibi ışığı yansıtma özelliği bulunuyor. Böylelikle Ay, Güneş ışığını bizler hilal ve dolunay olarak görüyoruz.

spiral-galaksi-ugc-12158-uzay-nedir

Astronomi Nedir?

Gökyüzü, uzay ve uzayda bulunan Güneş, Güneş Sistemi, Ay, gezegenler, yıldızlar, beyaz cüceler, sefeler, nötron yıldızları, nebulalar ve kuasarlar gibi gök cisimlerinin oluşumu, yaşı, kimyasal yapısı, fizik özellikleri, konumları, hareketleri, evreleri ve birbirleriyle olan etkileşimini inceleyen ve araştırma alanı en büyük bilim dalıdır. Astronomi bize uzay hakkında en detaylı bilgileri ileten bilimdir. Astronomi yüksek matematik, yüksek fizik ve teknik fizik ile işbirliği yapar. Eğer uzayı yaşadığımız bir eve benzetirsek bu evin hangi odasında bulunuyoruz, ev hangi malzemelerden yapılmış, ne zaman yapılmış, ev kaç yaşında, evde başka neler var, evde bulunan eşyalardan nasıl faydalanabiliriz gibi sorulara astronomi yanıt arar. Astronomi hakkında daha detaylı bilgi için Astronomi Nedir? isimli makalemizi okuyabilirsiniz.

Güneş Sistemi ve Gezegenler

Uzayda bir yıldız gibi ışık kaynağı olmayan ve bir yıldızın etrafında yörüngelerde dolaşan gök cisimlerine gezegen denir. Dünyanın sekiz tane gezegen arkadaşı vardır. Güneşe yakınlık sırasına göre Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleri bulunmakta. Plüton gezegenini saymadım çünkü Astronomi Birliği tarafından bir süre önce Plüton gezegen olamayacak derecede küçük olduğu gerekçesiyle gezegen statüsünden çıkarılmıştır. Merkür ve Venüs haricinde diğer bütün gezegenlerin uyduları vardır.

Güneş sisteminde bulunan gezegenler, iç gezegenler ve dış gezegenler olarak ikiye ayrılır. İç gezegenler Güneşe en yakın ilk 4 gezegen olan Merkür, Venüs, Dünya ve Mars’tır. Kayalardan oluşur ve ayak basılacak bir yüzeyleri vardır. Dış gezegenler ise Güneşe en uzak 4 gezegen olup Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’dür. Güneş sisteminin dev gezegenleridir. Dünya gibi ayak basılacak yüzeyleri yoktur. Soğuk ve yoğun gazlardan oluşur.

saturn-gezegeni-uzay-nedir

Mars ile Jüpiter arasında asteroid kuşağı bulunur. Daha önce var olduğu tahmin edilen bir gezegenin kalıntıları olduğu tahmin edilmektedir. Asteroidlerin Aya veya Dünyaya düşenlerine meteor denir. Gökyüzünde düşen yıldız olarak gördüklerimiz aslında bu asteroidlerdir.

Güneş sisteminde bir de kuyruklu yıldızlar bulunur. Yörüngelerinin apoge (en uzak) noktaları Kuyruklu yıldızların yörüngesi Neptün yörüngesinin uzağından başlar. Kuyruklu yıldızlar Güneşin etrafında kavis çizerek yeniden Neptünün ötesine doğru yol alırlar. Buz ve tozlardan oluşan kuyruklu yıldızlar “kirli kartopları” gibidir. Halley, Shoemaker-Levy ve Hale-Bopp en çok bilinen kuyruklu yıldızlardandır.

Samanyolu 100,000 ışık yılı genişliğinde bir galaksidir. Güneş Sistemi Samanyolu merkezinden yaklaşık 25,000 ışık yılı mesafede Avcı (Orion) galaktik kolunda yer alır. Güneş sisteminin galaksi etrafındaki yörünge hızı saniyede 220 kilometredir.

Ay Tutulması Nedir?

Ay Dolunay evresindeyken, Ay, Dünya ve Güneş aynı doğrultuda yer alırsa Dünyanın gölgesi Ayın üzerine düşer ve Ay geçici olarak karanlıkta kalır veya sönük görünür. Bu gök olayına Ay tutulması denir. Ay tutulması gece meydana gelir. Daha geniş bilgi için Ay Tutulması Nedir? ve Ayın Evreleri Nelerdir? başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz.

Güneş Tutulması Nedir?

Ay Yeni ay evresindeyken, Ay, Dünya ve Güneş aynı doğrultuda yer alır ve Ayın gölgesi Dünyaya düşerse Güneş kısmen veya tamamen karanlıkta kalır. Buna Güneş tutulması denir. Güneş tutulması ay tutulmasının aksine gündüz meydana gelir. Güneş Tutulması Nedir? başlıklı makalemize bakabilirsiniz.

Jüpiterden Gelen Sesler..

Uzay sandığımız gibi boşluk değildir. Gezegenlerarası ortamdan galaksilerarası ortama kadar gaz ve toz atom ve moleküllerinden oluşmaktadır. Hatta gezegenleri daha iyi anlamak için uzaya gönderdiğimiz Voyager sondası Jupiter gezegeninin yakınından geçerken Jupiter gezegeninden gelen bir takım tuhaf sesler kaydetmiştir. Bu ses kaydı uzayda seslerin yayıldığını ve dolayısıyla uzayın aslında boşluk olmadığını ispatlıyor.

jupiter-gezegeni-uzay-nedir

Bize en yakın yıldız ne kadar yakın?

Bu en yakın yıldızın adı Proxima Centauridir (Proksima Sentori okunur) ve bize 4.22 ışıkyılı mesafededir. Bu 4.22 ışıkyılı ne demek? Bu mesafeyi anlamak için Dünya-Güneş mesafesini 1 mm olarak kabul edelim. Böylelikle uzaydaki kapı komşumuz Proxima Centauri yıldızı bizden yaklaşık 267 metre uzaklıktadır..

Galaksimize neden Samanyolu denmiş?

Eskiden saman arabaları yolda ilerlerken ister istemez saman püskülleri dökerlerdi. İşte yoldaki bu saman püsküllerini andırdığı için galaksimize “Samanyolu” adı verilmiş.

Samanyolu galaksisinde yıldızlar, gezegenler, asteroitler ve kuyruklu yıldızlar haricinde bulutsular (nebulalar), yıldız kümeleri, beyaz cüceler, kara delikler, nötron yıldızları ve uydu galaksiler de bulunur.

Spiral türde ve devasa galaktik yıldız kollarından oluşan Samanyolu’nda en az 100 milyar yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Evet, aslında uzayda yalnız değiliz. Samanyolundaki milyarlarca yıldızın herbirinin çok değil 3-4 gezegeni bulunduğunu varsayarsak sadece galaksimizde 300-400 milyar gezegenin bulunduğu düşünülebilir..

dumbbell-nebulasi-uzay-nedir

Samanyolunun Ötesi..

Samanyolu galaksimiz de uzayda yalnız değildir. Çok sayıda uydu galaksileri olan Samanyolu, yaklaşık 2.2 milyon ışıkyılı ötede bulunan yol arkadaşı Andromeda (Zincirli Prenses) galaksisi bulunur. Samanyolu ve Andromeda uydularıyla birlikte “Lokal Grubu” oluşturur. Lokal grup ise daha devasa bir galaksi grubunun üyesidir. Uzayda bu lokal grupla beraber 100 milyarlarca galaksinin bulunduğu tahmin edilmektedir.

Uzayın oluşumuyla ilgili en çok kabul edilen görüş “Big Bang” kuramıdır. Bu kuram evrenin misketten daha küçük çok yoğun ve enerjik bir noktanın patlaması sonucu meydana geldiğini söylüyor. Big Bang kuramını destekleyen en önemli bilimsel gelişmeyi Hubble keşfetti. Astronom Hubble, bulduğu “Kırmızıya Kayma Yasası” ile bize evrenin genişlediğini haber verdi. Hatta son zamanlarda başka bir görüş bu genişleme hızının gittikçe arttığı yönünde.

Nasıl yaratıldık, şimdi neredeyiz ve nereye doğru gidiyoruz? Astronominin kardeşleri olan Kozmogoni ve kozmoloji bu büyük evren sırlarının peşinde ve “uzay nedir” sorumuza bir cevap bulmanın yolunda emin adımlarla ilerlemektedir.

Bir cevap bırakın.

Bu HTML etiket ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>